Ziekte van Sever: oorzaak en behandeling

De ziekte van Sever is één van de meest voorkomende oorzaken van hielpijn bij kinderen in de groeifase. Als orthopedisch technoloog zie ik deze aandoening vaak in mijn praktijk, vooral bij sportieve kinderen tussen de acht en veertien jaar. Wat vaak begint als lichte hielpijn na het sporten, kan uitgroeien tot een klacht die rennen, springen en zelfs gewoon lopen pijnlijk maakt.

De oorzaak ligt niet in een hielspoor of een peesontsteking, maar in de groeischijf van het hielbeen. Tijdens een groeispurt groeit het bot sneller dan spieren en pezen kunnen bijhouden. Daardoor ontstaat extra trekkracht op het aanhechtingspunt van de achillespees.

Voor ouders is het vaak verwarrend: is dit een onschuldige groeipijn of iets erger? In deze pagina leg ik je precies uit wat de ziekte van Sever is, hoe je de klachten herkent, wat de onderliggende oorzaak is en, belangrijker nog, wat je kunt doen om je kind weer pijnvrij te laten bewegen.

Wat is de ziekte van Sever?

De ziekte van Sever is een groeigerelateerde overbelasting van de groeischijf in het hielbeen. De medische term hiervoor is apofysitis calcanei. Het gaat dus niet om een hielspoor of een peesontsteking, maar om irritatie van het nog niet volledig verharde botweefsel bij kinderen in de groeifase.

Aan de achterzijde van het hielbeen bevindt zich een groeischijf waar de achillespees op aanhecht. Tijdens een groeispurt groeit het bot sneller dan spieren en pezen zich aanpassen. Daardoor ontstaat extra trekkracht op deze kwetsbare zone. Vooral bij sportende kinderen kan dit leiden tot pijn aan de achterkant of onderkant van de hiel.

De aandoening komt het meest voor bij kinderen tussen de acht en veertien jaar en is één van de belangrijkste oorzaken van hielpijn bij een kind in deze leeftijdscategorie. Hoewel de klachten meestal verdwijnen zodra de groeischijf sluit, kunnen ze zonder gerichte aanpak langdurig aanhouden.

Medische achtergrond

De ziekte van Sever ontstaat in de groeischijf van het hielbeen, een zone die bij kinderen nog deels uit kraakbeen bestaat. Deze groeischijf is minder sterk dan volledig ontwikkeld bot en daardoor gevoeliger voor overbelasting.

De achillespees hecht aan op dit kwetsbare gebied. Bij elke stap of sprong trekt de kuitspier via de achillespees aan het hielbeen. Tijdens een groeispurt groeit het bot vaak sneller dan spieren en pezen zich aanpassen. Daardoor ontstaat extra spanning op de aanhechting van de pees.

In combinatie met veel sporten leidt dit tot herhaalde microbelasting van de groeischijf. Het lichaam reageert daarop met irritatie en pijn. Het gaat dus om een mechanische overbelastingsreactie, geen infectie of klassieke ontsteking.

Symptomen van de ziekte van Sever

De ziekte van Sever herken je meestal aan de volgende klachten:

• Pijn aan de achterkant of onderzijde van de hiel

• Toename van pijn bij rennen, springen of sporten

• Gevoeligheid bij druk op de hiel (pijn bij knijpen in de zijkanten van de hiel)

• Stijfheid of startpijn bij het opstaan in de ochtend

• Pijn na intensieve inspanning

• Ontlastend lopen of meer op de voorvoet lopen

• Soms lichte mankheid na sportbelasting

• Klachten aan één of beide hielen, vooral tijdens een groeispurt

Deze symptomen komen vooral voor bij sportende kinderen tussen de acht en veertien jaar en passen bij hielpijn tijdens een groeispurt.

Oorzaken

De ziekte van Sever ontstaat zelden door één enkele oorzaak. In vrijwel alle gevallen gaat het om een combinatie van groei, belasting en biomechanica. De belangrijkste risicofactoren zijn:

• Groeispurt waarbij het hielbeen sneller groeit dan spieren en pezen zich aanpassen

• Intensieve sportbelasting, zoals voetbal, hockey, atletiek of turnen

• Relatief verkorte kuitspieren, wat extra trekkracht op de achillespees veroorzaakt

• Snelle toename van trainingsintensiteit of meerdere sportmomenten per week

• Afwijkende voetstand, zoals platvoeten of juist een holvoet

• Onvoldoende demping in schoenen of versleten sportschoenen

• Veel trainen op harde ondergronden

Wat ik als orthopedisch technoloog vaak zie, is dat vooral de combinatie van een groeispurt en hoge sportbelasting de klachten uitlokt. Wanneer daar ook nog een afwijkende voetstand bij komt, neemt de trekkracht op de groeischijf verder toe. Dat verklaart waarom sommige kinderen sneller en heviger klachten ontwikkelen dan anderen.

Behandelopties bij ziekte van Sever

De behandeling van de ziekte van Sever is gericht op het verminderen van trekkracht en overbelasting van de groeischijf. Omdat het om een groeigerelateerde aandoening gaat, draait de aanpak vooral om belastingregulatie en ondersteuning.

Belastingmanagement

De eerste stap is het tijdelijk aanpassen van de sportbelasting. Volledig stoppen met bewegen is meestal niet nodig, maar minder intensief trainen of tijdelijk pauzeren kan de irritatie verminderen.

Het doel is de pijn onder controle krijgen zonder het kind volledig inactief te maken.

Rekoefeningen en fysiotherapie

Gerichte rekoefeningen voor de kuitspieren kunnen helpen om de spanning op de achillespees te verminderen. In sommige gevallen begeleidt een fysiotherapeut dit proces, zeker wanneer er sprake is van duidelijke spierverkorting of terugkerende klachten.

Schoenadvies en demping

Goede schoenen met voldoende demping zijn essentieel. Sportschoenen die schokken absorberen en de hiel stabiel ondersteunen, verminderen de impactbelasting op het hielbeen. Versleten of platte zolen verergeren de klachten vaak.

Steunzolen als gerichte ondersteuning

Wanneer biomechanische factoren een rol spelen, zoals een platvoet, overpronatie of verminderde schokdemping,  kunnen steunzolen effectief zijn. Ze ondersteunen de voetboog, verbeteren de drukverdeling en verminderen de trekkracht op de achillespees.

In mijn praktijk zie ik dat vooral sportende kinderen met terugkerende hielpijn baat hebben bij goed aangemeten, op maat gemaakte steunzolen. Door de belasting gerichter te sturen, krijgt de groeischijf rust zonder dat een kind volledig hoeft te stoppen met bewegen.

Wanneer zijn steunzolen zinvol bij ziekte van Sever?

Niet ieder kind met de ziekte van Sever heeft direct steunzolen nodig. In milde gevallen kan tijdelijke belastingaanpassing voldoende zijn. Maar wanneer de klachten blijven terugkeren of langer aanhouden, is het belangrijk om verder te kijken naar de onderliggende belasting op de hiel.

Steunzolen zijn met name zinvol wanneer:

• De hielpijn langer dan enkele weken aanhoudt ondanks rust

• Klachten direct terugkeren bij hervatten van sport

• Er sprake is van een afwijkende voetstand, zoals overpronatie

• De kuitspieren duidelijk verkort zijn en de trekkracht op de achillespees hoog blijft

• Een kind meerdere keren per week intensief sport

Door de voetstand te corrigeren en de druk onder de hiel beter te verdelen, verminderen steunzolen de trekkracht op de groeischijf. Dat geeft het geïrriteerde weefsel de kans om te herstellen, terwijl een kind vaak wel actief kan blijven.

Bij aanhoudende klachten is het belangrijk om niet alleen de pijn te bestrijden, maar de oorzaak van de overbelasting aan te pakken. Bij de ziekte van Sever betekent dat: het verminderen van trekkracht op de groeischijf en het optimaliseren van de voetbelasting tijdens lopen en sporten.

Op maat gemaakte steunzolen ondersteunen de voetboog, verbeteren de stand van de hiel en zorgen voor een gelijkmatigere drukverdeling. Daardoor neemt de spanning op de achillespees af. In de praktijk zie ik dat kinderen hierdoor vaak sneller herstellen en met minder terugval kunnen blijven sporten.

Omdat iedere voet anders is, zeker bij kinderen in de groei, is maatwerk essentieel. De stand van de voet, mate van overpronatie en sportbelasting bepalen namelijk hoe de ondersteuning eruit moet zien.

Via onze pagina steunzolen voor ziekte van Sever lees je precies hoe deze ondersteuning wordt opgebouwd en waarom volledig maatwerk het verschil maakt.

Prognose en herstel

De prognose van de ziekte van Sever is over het algemeen goed. Omdat het een groeigerelateerde aandoening is, verdwijnen de klachten meestal vanzelf zodra de groeischijf volledig is gesloten. Er blijft geen blijvende schade aan het hielbeen achter.

De duur van het herstel verschilt per kind. In milde gevallen nemen de klachten binnen enkele weken af wanneer de belasting tijdelijk wordt aangepast. In andere situaties kunnen de klachten enkele maanden aanhouden, vooral wanneer sportbelasting hoog blijft of onderliggende biomechanische factoren niet worden aangepakt.

Wanneer steunzolen worden ingezet, zie ik in de praktijk vaak dat de pijn sneller afneemt. Doordat de trekkracht op de achillespees vermindert en de druk onder de hiel beter wordt verdeeld, krijgt de groeischijf meer rust bij iedere stap. Dat betekent niet dat de aandoening direct “genezen” is, maar wel dat het lichaam minder continu wordt geprikkeld. Hierdoor kan het herstelproces rustiger en vaak sneller verlopen.

Veel kinderen kunnen met de juiste ondersteuning blijven sporten op aangepast niveau, zonder dat de klachten steeds terugkeren. Het belangrijkste blijft echter dat belasting en ondersteuning goed op elkaar worden afgestemd.

De ziekte van Sever is een veelvoorkomende oorzaak van hielpijn bij kinderen in de groeifase. Hoewel de klachten tijdelijk zijn, kunnen ze sport en dagelijks bewegen flink beperken wanneer ze niet serieus worden genomen. Vroege herkenning, verstandig belastingmanagement en gerichte ondersteuning maken daarin het verschil.

Twijfel je of de klachten van je kind passen bij deze diagnose? Op onze pagina over pijn aan de hiel lees je welke andere oorzaken mogelijk zijn en hoe je onderscheid maakt tussen verschillende hielklachten bij kinderen en volwassenen.